و ريزه كنند و سه شبانه روز در پنج شش وزن آن آب خالص شيرين بخيسانند پس در قرع و انبيق عرق كشند بطور متعارف و سر آن را بپوشند و بكذارند تا سرد شود و عطر بالاى آن را بردارند و جدا نكاه دارند و عرق را در شيشه كنند و سر آن را بسته نكاه دارند و وقت حاجت از شش مثقال تا دوازده مثقال استعمال نمايند و اكر سنكين‌تر خواهند آب آن را كمتر نمايند و اكر سبكتر زياده و ولنديز عرق و عطر آن را در جزيرهء سيلان كشيده عرقراط در شيشهاى مربّع طولانى كه بهندى چوب‌هل نامند و عطر را در شيشهاى كوچك كرده در اكثر بنادر بسيار مىآورند و ميفروشند و داخل كردن قدر قليل از آن در مطعومات رايحه و طعم دارچينى مىبخشد عطر دارچينى ماليدن آن بر پيشانى و صدغين جهت رفع صداع بارد نافع و صنعت آن در عرق آن ذكر يافت [ دارو ] فصل در بيان داروها داروئى كه موى را بروياند و دراز و سياه كند صنعت آن برنجاسف برك مورد شونيز بريان كرده مساوى كوفته و بيخته بروغن زيت سرشته استعمال نمايند دارويى كه كند بغل و پا ببرد صنعت آن شب يمانى را در آب حلّ كنند و پا را بدان بشويند و چون پاى را با آب برك سوسن يا برك مورد بشويند نافع باشد دارويى كه چون بر آتش نهند از دود آن جانوران بكريزند صنعت آن زفت رومى كوكرد زرد شاخ كوزن باداورد مساوى كوفته و بيخته زفت را بكدازند و داروها بان بسرشند و استعمال نمايند داروئى كه حبس عرق كند صنعت آن برك مورد ورق كل سرخ مازو صندل با كلاب بجوشانند و جامه را بدان تر كنند و بپوشند دارويى كه نافعست از جهت كرمى كه در كوش باشد صنعت آن شراب دو درم عسل سه درم روغن كل يك درم سفيدهء تخم مرغ دو بيضه مجموع را باهم مخلوط سازند و پشم پاره را بدان تر كنند و كرم كرده در كوش نهند و بانجانب تكيه كنند يك ساعت و بعد از آن يك بار آن پشم پاره را بيرون كشند كرم بيرون آيد دارويى كه از جهت كزيدن عقرب و حيّه بالخاصيّت نافعست صنعت آن آهك برك توت كوفته بروغن دنبه بسرشند و بر محلّ زخم نهند و اكر آهك و زردهء تخم باهم اميخته بر زخم نهند و درد را ساكن كرداند و اكر باقلا را كوفته بدوشاب بسرشند و بر موضع كزيدكى مالند فى الحال درد را ساكن كند اكر كژدم را در روغن بجوشانند و بپالايند كسى را كه كژدم كزيده باشد آن روغن را بر موضع كزيدكى مالند درد ساكن كردد و اكر با عسل آن روغن را بياميزند چون كودك از مادر بزايد نيم درم از آن بكام كودك بمالند اكر در همه عمر كژدم او را بكزد درد نكند و اكر چرك كوش خنزير را بر موضع كزيدكى عقرب بمالند درد ساكن شود و اكر سر پشم را به سركه حل نمايند و بر زخم كژدم بمالند همين عمل كند و اكر كژدم كسى را كزيده باشد آن را بكيرند و با نمك سوده در روغن چراغ كرم كنند و بر زخم كژدم نهند همين عمل كند و اكر برك تاك را بكوبند و بر موضع لسع نهند فى الحال درد ساكن شود و اكر مغز جوز و انجير و سير كوفته بر زخم آن مالند نافع باشد دارويى كه همين منفعت دارد صنعت آن فلفل عاقرقرحا مويز زنجبيل از هريك جزوى بورهء ارمنى يك جزو و نيم كوفته و بيخته بعسل بسرشند و استعمال نمايند داروئى كه درد دندان سوراخ دارد نافع باشد صنعت آن فلفل عاقرقرحا بارزد مساوى فلفل و عاقرقرحا را بكوبند و ببارزد بسرشند و در سوراخ دندان نهند داروئى كه از جهت زنانى كه حامله نشوند مفيد است صنعت آن زعفران حماما سنبل اكليل الملك از هريك سه درم ساذج هندى ده درم قردمانا هفت درم پيه بط و مرغ موم سفيد از هريك دو درم بارزد با تخم مرغ مخلوط ساخته عمل نمايند دارويى كه لثه را محكم كند و كوشت رفته را بروياند صنعت آن كندر زراوند مدحرج دم‌الاخوين كرسنه بيخ سوسن مساوى كوفته و بيخته بسكنجبين عنصلى بسرشند و استعمال نمايند داروئى كه درد دندان را ساكن كرداند صنعت آن عاقرقرحا مويزج از هريك سه درم تخم مرو يك درم آب كشنيز تازه بيست مثقال با ده مثقال شير كاو جوشانيده حب سازند و بر دندان نهند و اكر سداب تازه را با مويز سياه بكوبند و بر دندان نهند همين عمل كند دارويى كه اخراج علقه از كلو كند صنعت آن خردل دو درم بورهء ارمنى چهار درم كوفته و بيخته بانبوبه در كلو بدمند داروئى كه همين منفعت دارد و اقوى صنعت آن شيخ افسنتين رومى شونيز قسط تلخ برنك كابلى ترمس اجزا مساوى كوفته و بيخته بسركهء انكورى ممزوج كرده بخورند و بعد از آن قدرى نيز سركه بنوشند داروئى كه نافعست جهت ذبحه كه از صفرا يا از دم باشد و ورم لوزتين باشد و جميع امراض حلق را صنعت آن ورق كل سرخ طباشير سفيد نشاسته بزر الورد زعفران از هريك دو درم تخم خرفهء مقشّر سه درم مازوى سبز سماق قاقله از هريك نيم درم نبات سفيد به وزن مجموع ادويه كوفته و بيخته بكلو بدمند داروئى كه رعاف بازدارد صنعت آن مازوى سبز را در آتش اندازند تا خوب سوخته كردد پس براورده در سركه افكنند پس از سركه براورند و بكوبند و دو درم از آن بكيرند و با زاج سفيد و شبّ يمانى از هريك چهار درم كافور قيصورى يك حبّه كوفته و بيخته و لتهء كتانى را سركين الاغ تر كرده بان الوده كرده در بينى نهند باب الدّال المهملة مع الراء المهملة درع الصّحة تاليف مير محمّد باقر داماد رح معجونى مباركست بنهايت فائده حرارت غريزى را محافظت كند و حفظ بيفزايد و باه را قوت دهد و درد اعضا بر طرف كند و ضيق النفس را فايده دهد و مضرت سموم را از بدن بازدارد و كزيدن حشرات سميّه و سك ديوانه را سودمند بود و ماليخوليا و امراض بلغمى و سوداوى را نافع باشد و بول و حيض براند و سنك كرده و مثانه را فرود اورد و سدّهء جكر و ورم معده و سدّهء احشا را نافع باشد و وجع نقرس و بهق و برص ابيض و اسود را سود دهد و درد كمر و كرده و رحم را بر طرف سازد و تب بلغمى و كهنه و تب ربع را زايل كند صنعت آن جدوار خطائى مجرّب سقنقور مصطكى رومى ميعهء سائله فطراساليون تخم كرفس اذخر مكى جاوشير زعفران روغن بلسان اقراص افاعى بزر البنج خصية الثعلب مصرى لسان الثور لسان العصافير عود هندى چوب چينى اعلا پوست بيرون پسته از هريك ده درم موميائى دارابجردى كمافيطوس قصب الذريره نانخواه اقراص اندروخورون ورق كل سرخ عود بلسان درونج عقربى چينى از هريك هفت درم مرّمكى صافى اسطوخودوس علك البطم خردل سفيد از هريك هشت درم سليخهء سوداء انيسون جوزبوا از هريك نه درم اسقيل مشوى سورنجان مصرى قسط تلخ ساذج هندى فقاح اذخر جنطياناى رومى دارفلفل مشكطرامشيع حبّ بلسان طباشير سفيد زراوند طويل شيطرج هندى دارشيشعان كثيرا را تينج زراوند مدحرج از هريك شش درم جندبيدستر دارچينى شقاقل حب الاس سداب دوقو از هريك پنج مثقال غاريقون سفيد اسارون سعد كوفى قردمانا خولنجان تخم هليون عاقرقرحا املهء منقى از هريك چهار مثقال بزر سيساليوس ناردين